Kılcal Damar ya da Kapiller nedir? ince çaplı ve ince duvarlı damarlardır. Çeperleri yarı geçirgendir. Arterlerin dokulara ulaştığı en ince uçlarına arter kapilleri, venlerin başlangıç yaptığı en ince uçlarına ven kapilleri denir. Arter ve ven kapilleri yer yer anastomaz yapar. Bu anastomaz yerleri bir yumağa benzer, madde geçişleri buralarda olur.
Arter kapilleri kalpten büyük arterlere pompalanan oksijen ve besin maddelerinden zengin kanın, hücreler arası sıvıya taşınmasını sağlar. Ven kapilleri ise hücrelerdeki atık maddeleri ve karbondioksitin alınmasını sağlar.
Kılcal Damar Kanaması Nedir?
Kılcal damarlar; kalpten gelen kanı ve oksijence zengin kanı vücuda pompalayan atardamarlar ile dokularda kullanılan kanı oksijen-besin alışverişinin gerçekleştiği kalbe geri gönderen damarlar arasındaki küçük çaplı damarlardır. Kılcal damarların genişliği mikroskobik boyutlardadır. Bu nedenle kılcal damar yaralanmalarında meydana gelen kanamalar küçüktür.
Kılcal damar kanamaları en sık görülen kanama türüdür ve sıklıkla cilt sızıntısı olarak kendini gösterir. Kanama çok yavaş ve küçüktür, kanama lehine bir neden yoksa kısa sürede kendiliğinden durma eğilimindedir. Ancak bir yaralanma ile oluşan kılcal damar kanamalarında doku bütünlüğünün tam olarak bozulmaması nedeniyle kanın cilt yüzeyine ulaşmaması ve deri altına sızması durumunda ciltte morarmalar meydana gelebilir.
Kılcal damar kanamasına ne sebep olur?
Kılcal kanama genellikle cilt yüzeyine yakın küçük damarların fiziksel travma sonucu hasar görmesi sonucu oluşur. Ayrıca kanamaya zemin hazırlayan bazı hastalıkların seyrinde günlük hareketler sırasında kılcal damarlar kısmen zarar görebilir ve cilt altında hafif kanamalar görülebilir. Peteşi veya purpura olarak da adlandırılan bu kanama, basınç uygulandığında solmayan çok sayıda küçük kanama alanıyla karakterizedir. Bu tip kılcal damar kanamaları, kanın pıhtılaşmasında önemli rol oynayan kan trombositlerinin (trombosit) sayısındaki azalma ile tanınabilir.
Kılcal damar Kanaması Nasıl Durdurulur?
Kılcal damarlar, hücrelere ulaşan son damarlardır. Çok ince oldukları ve çok az kan içerdikleri için kesilerde sızıntı şeklinde kanamalar çok az olur. Bir kesik veya darbeden sonra oluşabilir. Dışarıdan müdahale olmasa bile neredeyse her zaman kendi kendine biter. Hayatı tehdit edici bir kana türü değildir.
Kılcal Damar Kanamalarında İlk Yardım ve Enfeksiyon Riski
Kılcal damar kanamaları, her ne kadar hayati tehlike oluşturmayan ve “sızıntı” şeklinde gerçekleşen kanamalar olsa da, ihmal edilmemesi gereken önemli bir hijyen sürecini beraberinde getirir. Kanamanın kendisinden çok, deri bütünlüğünün bozulmasıyla ortaya çıkan açık yaranın dış ortamdaki bakterilere maruz kalması enfeksiyon riskini doğurur. Bu nedenle, kanama kendiliğinden dursa bile bölgenin temiz su ve sabunla yıkanması, ardından uygun bir antiseptik solüsyon ile temizlenmesi şarttır.
Özellikle paslı metaller veya kirli yüzeylerle temas sonucu oluşan kesiklerde, kanama miktarı az olsa dahi tetanos riski göz ardı edilmemelidir. Eğer yaralanma bölgesi genişse veya sızıntı 10 dakikadan uzun sürüyorsa, basit bir bası (tampon) uygulaması yeterli olacaktır. Kılcal damar kanamalarını diğer ciddi kanamalardan ayırt etmek, doğru müdahale için kritiktir. Atardamar kanamaları fışkırır tarzda ve açık kırmızı iken, toplardamar kanamaları sürekli akış halinde ve koyu kırmızıdır; kılcal damar kanamaları ise sızıntı şeklindedir ve en zararsız olanıdır.
Kanama türlerini ve özelliklerini ayırt etmeniz için hazırladığımız karşılaştırma tablosu aşağıdadır:
| Kanama Çeşitleri ve Ayırt Edici Özellikleri | ||
|---|---|---|
| Kanama Tipi | Akış Özelliği | Tehlike Düzeyi |
| Kılcal Damar | Küçük kabarcıklar halinde, yavaş sızıntı şeklindedir. | Düşük. Genellikle kendiliğinden durur. |
| Toplardamar | Koyu kırmızı renkte, sürekli ve yayılımcı bir akış vardır. | Orta/Yüksek. Müdahale edilmezse kan kaybı artar. |
| Atardamar | Açık parlak kırmızı, kalp atışıyla uyumlu fışkırır tarzdadır. | Çok Yüksek. Hayati risk taşır, acil turnike/bası gerekir. |
Kılcal damar kanaması ne kadar sürede durur?
Sağlıklı bir bireyde, pıhtılaşma sorunu yoksa kılcal damar kanamaları genellikle 2 ila 5 dakika içerisinde kendiliğinden veya hafif bir baskı ile durur.
Kılcal damar kanaması için doktora gidilmeli mi?
Genellikle evde basit ilk yardım ile tedavi edilebilir. Ancak kanama durmuyorsa, yara çok derinse veya kişi kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kılcal damar çatlaması ile kanama aynı şey midir?
Hayır. Kılcal damar çatlaması genellikle cilt yüzeyinde örümcek ağı gibi görünen, kanın dışarı akmadığı estetik bir sorundur. Kanama ise damar bütünlüğünün bozulup kanın dışarı sızmasıdır.
Kılcal damar kanamasında turnike yapılır mı?
Hayır, kesinlikle yapılmaz. Kılcal damar kanamaları en hafif kanama türüdür; turnike gibi doku beslenmesini bozan ağır uygulamalar yerine sadece temiz bir bezle pansuman yapmak yeterlidir.
Kan Dolaşımı: https://www.ilkyardimsertifikasi.org/kan-dolasimi.html
KAN BASINCI: ilkyardimsertifikasi.org/kan-basinci.html
Twitter Adresimiz: https://x.com/ilkyardimegtm